Türkiye Cumhuriyeti 102 Yaşında: Cumhuriyetin Kuruluşunun Öyküsü

1923 yılında 29 Ekim’de Türkiye Cumhuriyeti ilan edildi. Cumhuriyet’in kuruluşu, “Büyük Millet Meclisi Kanun-ı Esâsî Encümeni” olan Anayasa Komisyonu’nun hazırladığı tasarının 43. oturumunda kabul edilmesiyle gerçekleşti.

Anayasa’nın ilk maddesine “Türkiye’nin yönetim şeklinin ‘Cumhuriyet’, devletin dininin ‘İslâm’, resmi dilinin de Türkçe olduğu” maddeleri eklenerek yeni bir dönem başladı. Bu değişiklikler, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından oybirliğiyle kabul edildi.

Cumhuriyet’in ilanının resmî belgesi olarak kabul edilen metinde yapılan oylama sonucunda Mustafa Kemal Paşa, yeni devletin ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Anayasası’nda yer alan maddelere göre; hâkimiyet milletindir, Türkiye’nin şekl-i hükümeti Cumhuriyettir, devletin dini İslam’dır ve resmî dili Türkçe olarak belirlenmiştir. Yeni devletin idaresi, seçilmiş milletvekillerinden oluşan bir Meclis tarafından yürütülüyordu.

Cumhuriyet’in 102. yılında, Türkiye’nin kuruluşundan kalan belgeler ve Cumhuriyetin ilanıyla ilgili detaylar Büyük Millet Meclisi Arşivi’nde saklı tutulmaktadır. O güne ait kanun belgesi ve maddelerinin detayları arşivde muhafaza edilmektedir.